Gatunki literackie starożytnej Grecji

Literatura tworzona w starożytnej Grecji była sztuką naśladowczą (gr. mimesis – naśladowanie), w której ramach zrodziło się wiele gatunków. Miarą wartości literatury nie była wówczas prawda, lecz reakcja odbiorców, sięgająca najlepiej wstrząsu uczuciowego – katharsis.

Gatunkami obecnymi w literaturze starogreckiej były:

-epos, dzieło (najczęściej poetyckie) ukazujące dzieje życia legendarnych, historycznych bohaterów na tle przełomowych wydarzeń dla danego narodu bohaterski, którego głównym przedstawicielem był Homer („Odyseja”, „Iliada”) epos dydaktyczny, genealogiczny, kosmogoniczny, które pisał przede wszystkim Hezjod

-tragedia (Sofokles „Antygona”,„Edyp królem”, Ajschylos „Persowie”, Eurypides „Medea”, „Andromacha”), podstawowy gatunek dramatu, pochodzący ze starogreckich obrządków w czasie uroczystości na cześć Dionizosa, którego akcja opiera się na konflikcie tragicznym pomiędzy dążeniami jednostki wybitnej a siłą wyższą, kończący się porażką bohatera (katastrofą)

-komedia (Arystofanes-”Sejm kobiet”, „Chmury”, „Lizystrata”), gatunek dramatu, używający komizmu jako środka przekazu i zwykle zawierający wartką akcję oraz szczęśliwe zakończenie

-pieśni (miłosne Safony, biesiadne Anakreonta-tzw. anakreontyki oraz Alkajosa), wywodzące się najprawdopodobniej z muzyki, głównie z uwagi na występujące w nich powtórzenia, refreny, paralelizmy; ten gatunek liryczny uznawany był za najstarszy i występował zazwyczaj jako składnik obrzędów zbiorowych

sala wykładowa

-hymn, którego twórcą był Alkman, a rozwój doprowadził do powstania takich gatunków lirycznych jak: pean, dytyramb, epinikion, skolion, epitalamium i tren (pisali je m.in. Pindar, Alkajos, Safona, Teokryt), będący utrzymanym we wzniosłym stylu utworem poetyckim zawierającym pochwałę bóstwa, legendarnych bohaterów czy też upersonifikowanych zjawisk lub idei

-elegia (utwór liryczny, zwykle o tematyce żałobnej, a także refleksyjnym, smutnym nastroju, bez określonej miary wierszowej, utrzymany w tonie skargi), która dzieliła się na:

Tyrtajosa i jego nurt poezji tyrtejskiej, wojennej;

Solona i jego elegie polityczne

Archilocha i jego elegie żałobne

Mimneramosa i jego elegie erotyczne

-bajki, pisywane prozą głównie przez Ezopa, z pozoru zabawne, zawierały gorzką prawdę i głęboką mądrość o ludziach, ich przywarach („Żółw i zając”, „Lew i mysz”, „Mrówka i konik polny”)

-epigramat (Symonides, Kallimach), krótki, oparty na koncepcie, dowcipny utwór poetycki kończący się zaskakującą puentą

-satyra ośmieszająca oraz piętnująca opisywane w niej stosunki społeczne, obyczaje, politykę (Horacy i jego satyry: „Sermones czyli „Gawędy”)

-anakreontyk, czyli lekki, pogodny w nastroju utwór poetycki, mający na celu głoszenie pochwały beztroskiego życia, wina, miłości, uroków mijającej chwili (Anakreont z Teos)

-idylle, czyli sielanki autorstwa Teokryta („Idylle”), który w sposób wyidealizowany opisywał poetycko uroki życia na wsi

-romans (Ksenofont, Longos, Heliodor „Etiopikom”), będący utworem prozaicznym, miłosnym i fantastyczno-podróżniczym, posługującym się z reguły motywem rozłąki kochanków, którzy na koniec romansu spotykają się i żyją długo oraz szczęśliwie

-oda, czyli utwór literacki charakteryzujący się retoryczno -patetycznym stylem, skomplikowaną i kunsztowną strofiką, metryką, który opiewa niezwykłe czyny, wzniosłe idee, wybitne osobistości; wzorcowym przykładem tego gatunku są tzw. Ody olimpijskie greckiego poety Pindara

-tren, czyli utwór o żałobnym, elegijnym charakterze, pisany ku pamięci zmarłej osoby, rozpamiętujący jej uczynki i zalety (przedstawiciele: Symonides, Pindar)